میرزا محمد تربتی دارای اسم و رسم به مشتاق علیپاد شاه، از صوفیان نامی قرن سیزدهم هجری قمری بود که در مسجد النبی کوهسنگی مشهد اصفهان دیده به جهان گشود. وی در روزگار کودکی بهواسطه فوت بابا، معاش رنج را تجارب کرد. برادرانش آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد اورا ناچار به کمپانی در مدرسهمنزل اصفهان کردند؛ البته میرزا محمد عشقای این چنین از تحصیلات رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد نداشت و دیری نپایید که رخنه علم آموزی کرد. مدتی نیز با پافشاری برادرانش در کارخانه بافندگی درگیر به شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد فعالیت شد؛ البته بهاستدلال نداشتن عشق، این فعالیت را نیز رها کرد. میرزا محمد این توشه سازه بر تمایل خویش بهسمت کشتی پهلوانی رفت و در زورخانه فضا صادقی ثانی اصفهان به ورزش پهلوانی پرداخت و در این باره تا حد قابلقبولی پیش رفت؛ گرچه عشق وی در موردای دیگر بود. او با دقت به صدای خیر و خوبی که داشت، از نوجوانی در مراسم سوگواری سیدالشهدا (ع) روضهخوانی می کرد و بهشدت به موسیقی اهل ایران و آشنایی دستگاههای آن عشق و علاقهمند گردیده بود. براین اساس، نزد مدرس درویش تقی رفت و به استحصال مهارت در مورد موسیقی درگیر شد. عشق و علاقه میرزا محمد به موسیقی، توفیق چشمگیر وی دراین باره را به دنبال داشت؛ تا آنجا که از پر رنگترین نوازندگان سه تار در حین خویش شد. عده ای که با موسیقی سنتی و سازهایش مختصر شناخت داشته باشند، می دانند که سیم چهارم سه تار که اینک به سیم مشتاق دارای شهرت میباشد، از ابتکارات میرزا محمد تربتی به حساب میآید. با این وجود، آوازه موسیقیایی میرزا محمد حادثه ویژه معاش وی عدم وجود و بایستی ماجراهای دیگری در معاش وی چهره میاعطا کرد تا به مشتاق علیپادشاه تبدیل خواهد شد.میرزا محمد در جوانی با تصوف آشنا شد و دراین شناخت با صوفیان بزرگی عکس العمل کرد که مسیر معاش او را تغییر و تحول دادند. یکیاز این صوفیان، تعالی دراویش نعمتاللهی آن فرصت یعنی سید معصوم علیپاد شاه بود که بر میرزا محمد اثر متعددی داشت؛ تا جایی که مریدش شد و فرایند رویش و کمال صوفیانه خویش را نزد وی در نوردید. کنیه مشتاق علیپادشاه نیز بوسیله سید معصوم علیفرمان روا برای وی تعیین شد. مشتاق بهادله ارادت فراوانش به پادشاه نعمتالله البته، موسس سلسله نعمتاللهی در تصوف و قطب دراویش نعمتاللهی، به کرمان رفت؛ جایی که بقعه وی وجود داشت و مابقی قدمت خویش را دراین شهر ماند. مشتاق در زمان اقامتش در کرمان بر اشخاص متعددی اثر گذاشت؛ بهنحوی که هرچه از حضور مشتاق در کرمان میسپری شد، بر خیل دوست داران و مریدان وی افزوده میشد. رونق محفل مشتاق در کرمان تا حدی پیش رفت که میرزا محمدتقی کرمانی، از روحانیون پررنگ کرمان در آن مجال (پر اسم و رسم به مظفر علیفرمان روا) نیز مرید مشتاق شد و در محافل وی حضور پیدا می کرد.معارضان تصوف که رونق فعالیت مشتاق در کرمان را به زیان خویش میدیدند، علیه وی خیانت و خبرپراکنی کردند که مشتاق قرآن را با نوای سه تار قرائت کرده و به مقدسات بیاحترامی مینماید. سرنوشت در روز آدینه مورخ ۲۶ ماه رمضان سال ۱۲۰۶ هجری قمری (۱۱۷۱ هجری خورشیدی) و هنگام حضور مشتاق در مسجد برای ادای فرایض، ملاعبدالله مجتهد کرمانی زیراثر همین شایعات امر سنگسار مشتاق را اظهار کرد و عموم اورا هنگام خروج از مسجد در گودالای افکنده و سنگسار کردند. در جریان این سنگسار، ضمن مشتاق، یک کدام از مریدانش به اسم درویش جعفر هم به قتل رسید که برای پرهیز از اصابت سنگها به مشتاق، خویش را در مقابل او قرار داده بود. محمدعلی خان راینی که از مریدان مشتاق بود، پیکر مشتاق و درویش جعفر را در کنار بقاع پدرش (محل فعلی آرامگاه) دفن کرد.در آرامگاه مشتاقیه سه گنبد وجود داراست که در واقع هر یک از این گنبدها مرتبط با یک بقعه میباشد. دو گنبد با تزیین کاشیکاری که یکی از وابسته به حرم مشتاق علیفرمان روا و دیگری به کوثر علیفرمانروا همدانی میباشد. گنبد آجری درین آرامگاه نیز به روضه خوان اسماعیل هراتی وابستگی داراست. ولی کاشیکاریهای دو گنبد ذکر شده از اولِ ایجاد کرد آرامگاه وجود نداشته و در زمانهای آنگاه نصب گردیدهاند؛ اما گنبد آجری از اولِ ایجاد کرد در طول قاجاریه به همین صورت بوده میباشد.
میرزا محمد تربتی دارای اسم و رسم به مشتاق علیپاد شاه، از صوفیان نامی قرن سیزدهم هجری قمری بود که در مسجد النبی کوهسنگی مشهد اصفهان دیده به جهان گشود. وی در روزگار کودکی بهواسطه فوت بابا، معاش رنج را تجارب کرد. برادرانش آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد اورا ناچار به کمپانی در مدرسهمنزل اصفهان کردند؛ البته میرزا محمد عشقای این چنین از تحصیلات رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد نداشت و دیری نپایید که رخنه علم آموزی کرد. مدتی نیز با پافشاری برادرانش در کارخانه بافندگی درگیر به شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد فعالیت شد؛ البته بهاستدلال نداشتن عشق، این فعالیت را نیز رها کرد. میرزا محمد این توشه سازه بر تمایل خویش بهسمت کشتی پهلوانی رفت و در زورخانه فضا صادقی ثانی اصفهان به ورزش پهلوانی پرداخت و در این باره تا حد قابلقبولی پیش رفت؛ گرچه عشق وی در موردای دیگر بود. او با دقت به صدای خیر و خوبی که داشت، از نوجوانی در مراسم سوگواری سیدالشهدا (ع) روضهخوانی می کرد و بهشدت به موسیقی اهل ایران و آشنایی دستگاههای آن عشق و علاقهمند گردیده بود. براین اساس، نزد مدرس درویش تقی رفت و به استحصال مهارت در مورد موسیقی درگیر شد. عشق و علاقه میرزا محمد به موسیقی، توفیق چشمگیر وی دراین باره را به دنبال داشت؛ تا آنجا که از پر رنگترین نوازندگان سه تار در حین خویش شد. عده ای که با موسیقی سنتی و سازهایش مختصر شناخت داشته باشند، می دانند که سیم چهارم سه تار که اینک به سیم مشتاق دارای شهرت میباشد، از ابتکارات میرزا محمد تربتی به حساب میآید. با این وجود، آوازه موسیقیایی میرزا محمد حادثه ویژه معاش وی عدم وجود و بایستی ماجراهای دیگری در معاش وی چهره میاعطا کرد تا به مشتاق علیپادشاه تبدیل خواهد شد.میرزا محمد در جوانی با تصوف آشنا شد و دراین شناخت با صوفیان بزرگی عکس العمل کرد که مسیر معاش او را تغییر و تحول دادند. یکیاز این صوفیان، تعالی دراویش نعمتاللهی آن فرصت یعنی سید معصوم علیپاد شاه بود که بر میرزا محمد اثر متعددی داشت؛ تا جایی که مریدش شد و فرایند رویش و کمال صوفیانه خویش را نزد وی در نوردید. کنیه مشتاق علیپادشاه نیز بوسیله سید معصوم علیفرمان روا برای وی تعیین شد. مشتاق بهادله ارادت فراوانش به پادشاه نعمتالله البته، موسس سلسله نعمتاللهی در تصوف و قطب دراویش نعمتاللهی، به کرمان رفت؛ جایی که بقعه وی وجود داشت و مابقی قدمت خویش را دراین شهر ماند. مشتاق در زمان اقامتش در کرمان بر اشخاص متعددی اثر گذاشت؛ بهنحوی که هرچه از حضور مشتاق در کرمان میسپری شد، بر خیل دوست داران و مریدان وی افزوده میشد. رونق محفل مشتاق در کرمان تا حدی پیش رفت که میرزا محمدتقی کرمانی، از روحانیون پررنگ کرمان در آن مجال (پر اسم و رسم به مظفر علیفرمان روا) نیز مرید مشتاق شد و در محافل وی حضور پیدا می کرد.معارضان تصوف که رونق فعالیت مشتاق در کرمان را به زیان خویش میدیدند، علیه وی خیانت و خبرپراکنی کردند که مشتاق قرآن را با نوای سه تار قرائت کرده و به مقدسات بیاحترامی مینماید. سرنوشت در روز آدینه مورخ ۲۶ ماه رمضان سال ۱۲۰۶ هجری قمری (۱۱۷۱ هجری خورشیدی) و هنگام حضور مشتاق در مسجد برای ادای فرایض، ملاعبدالله مجتهد کرمانی زیراثر همین شایعات امر سنگسار مشتاق را اظهار کرد و عموم اورا هنگام خروج از مسجد در گودالای افکنده و سنگسار کردند. در جریان این سنگسار، ضمن مشتاق، یک کدام از مریدانش به اسم درویش جعفر هم به قتل رسید که برای پرهیز از اصابت سنگها به مشتاق، خویش را در مقابل او قرار داده بود. محمدعلی خان راینی که از مریدان مشتاق بود، پیکر مشتاق و درویش جعفر را در کنار بقاع پدرش (محل فعلی آرامگاه) دفن کرد.در آرامگاه مشتاقیه سه گنبد وجود داراست که در واقع هر یک از این گنبدها مرتبط با یک بقعه میباشد. دو گنبد با تزیین کاشیکاری که یکی از وابسته به حرم مشتاق علیفرمان روا و دیگری به کوثر علیفرمانروا همدانی میباشد. گنبد آجری درین آرامگاه نیز به روضه خوان اسماعیل هراتی وابستگی داراست. ولی کاشیکاریهای دو گنبد ذکر شده از اولِ ایجاد کرد آرامگاه وجود نداشته و در زمانهای آنگاه نصب گردیدهاند؛ اما گنبد آجری از اولِ ایجاد کرد در طول قاجاریه به همین صورت بوده میباشد.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز فرهنگی و اجتماعی محله